Vanaf 1 juli 2026 moeten bouw- en infrabedrijven die meedingen naar aanbestedingen aantoonbaar voldoen aan veiligheidsladder niveau 3. Voor veel mkb-bedrijven klonk dat lange tijd als een opgave die draaide om één instrument: de Safety Culture Ladder (SCL). Maar daar is verandering in gekomen. De Governance Code Veiligheid in de Bouw (GCVB) heeft VCA-MAX officieel erkend als aanvullend bewijsmiddel, en dat opent een nieuwe weg voor het mkb. Maar wat is VCA eigenlijk precies? Wat voegt VCA-MAX daaraan toe? En wat betekent deze erkenning voor jouw organisatie?
VCA staat voor Veiligheid, gezondheid en milieu Checklist Aannemers. Het is al decennia het meest gebruikte certificeringsstelsel voor bedrijven die operationele werkzaamheden uitvoeren in risico-omgevingen zoals de bouw, civiele techniek, industrie en onderhoud.
Met een VCA-certificaat toon je als bedrijf aan dat je veiligheidsprocessen op orde zijn op het gebied van procedures, risicobeheersing, verantwoordelijkheden. Er zijn drie niveaus:
VCA is niet wettelijk verplicht, maar opdrachtgevers stellen het in de praktijk steeds vaker als harde eis. Zeker in de bouw geldt: zonder VCA geen opdrachten.
Regels zijn het fundament. Maar ze zijn niet genoeg.
Want wie ooit op een bouwplaats heeft gewerkt, weet dat de meeste incidenten niet ontstaan door ontbrekende procedures, maar door alledaagse keuzes. Een check die wordt overgeslagen. Een onveilige improvisatie. Een moment van onoplettendheid. Vanuit de sector groeide daarom de vraag naar een aanvulling op VCA die naast systemen, ook houding, bewustzijn en gedrag beoordeelt. Het antwoord daarop is de VCA Module Gedrag (VCA-MG). De combinatie van VCA én VCA-MG heet VCA-MAX. De gedragsmodule maakt veilig gedrag meetbaar en auditeerbaar. Het verschil zit in een nuance die in de praktijk enorm uitmaakt: een helm dragen omdat het verplicht is, is naleving. Een helm dragen omdat je begrijpt waarom, is bewustzijn. VCA-MAX richt zich op dat tweede.
Bedrijven kunnen hun bestaande VCA-certificaat uitbreiden met de gedragsmodule, of beide in één traject certificeren. De VCA-MAX geldt als het hoogste niveau binnen het VCA-stelsel.
De Governance Code Veiligheid in de Bouw werkt met het systeem Veiligheid in Aanbestedingen (ViA), waarbij bedrijven bij aanbestedingen moeten aantonen op welk niveau hun veiligheidscultuur staat. Tot voor kort was de Safety Culture Ladder (SCL) het primaire erkende bewijsmiddel daarvoor. Na onderzoek door TNO en de Universiteit Antwerpen heeft de GCVB geconcludeerd dat VCA-MAX voldoende overlap vertoont met de SCL om ook als bewijsmiddel te gelden voor veiligheidscultuur niveau 3. Die erkenning geldt nu specifiek voor mkb-bedrijven met maximaal 250 medewerkers. VCA-MAX en SCL overlappen namelijk inhoudelijk sterk, maar de SCL leidt tot een bredere cultuurbeoordeling. Van grote organisaties verwacht de GCVB de extra inspanning die daarvoor nodig is.
Hierin is wel eén uitzondering: voor werk aan het spoor blijft SCL het enige erkende bewijsmiddel, vanwege de specifieke erkenningsregeling in die sector.
Voor bouw- en infrabedrijven tot 250 medewerkers biedt deze erkenning een concrete, praktische route naar certificering van hun veiligheidscultuur. Ben je al VCA-gecertificeerd? Dan voeg je de gedragsmodule toe aan wat er al staat. Je werkt voort op een fundament dat je kent, met auditors die de sector kennen. Je hoeft niet in te stappen in een volledig nieuw certificeringsstelsel.
Los van de certificering zelf zit de echte winst elders: in wat VCA-MAX vraagt van je organisatie. Niet meer alleen een checklist die klopt op papier, maar zichtbare aandacht voor veiligheidsbewustzijn in de hele organisatie. Dat vraagt iets van leiderschap. Het vraagt dat veiligheid structureel een gespreksonderwerp is, dat meldingen worden opgepakt en dat mensen het gevoel hebben dat ze onveilige situaties kunnen benoemen zonder negatieve consequenties.
Een certificaat bewijst dat je ergens staat. Maar een sterke veiligheidscultuur bouw je dagelijks in de manier waarop incidenten worden gemeld, hoe toolboxgesprekken worden gevoerd, en of medewerkers daadwerkelijk het gevoel hebben dat hun signalen iets doen. Digitale ondersteuning helpt om veiligheidscultuur niet als een jaarlijkse exercitie te behandelen, maar als iets wat continu zichtbaar is. Wie weet wat er speelt op de werkvloer, kan ook sturen. En wie kan sturen, bouwt iets wat duurzamer is dan een certificaat dat om de zoveel jaar verlengd wordt.
