Een tropisch weekend is meer dan een welkome gelegenheid om op te laden. Het is ook een voorproefje van wat de komende zomermaanden en mogelijke hittegolven kunnen betekenen voor iedereen die buiten werkt. Op de bouwplaats zijn de gevolgen van hitte niet alleen een kwestie van comfort. Het is een direct veiligheidsrisico.

Hitte maakt bouwwerkzaamheden gevaarlijker

Hitte vermindert de concentratie, reactietijd en grip, volgens het RIVM, precies de eigenschappen die bepalen of een dag op de bouwplaats veilig verloopt of niet. Verminderde alertheid is vervelend op kantoor. Op een steiger, in een kraan of naast zwaar bewegend materieel kan het fataal zijn.

De vier grootste veiligheidsrisico's door hitte op de bouwplaats:

• Aanrijdgevaar neemt toe. Chauffeurs en grondwerkers reageren trager door warmte, vermoeidheid en concentratieverlies.
• Vallen van hoogte wordt reëler. Zweten en uitputting verminderen de grip bij werken op steigers, ladders of daken.
• Hijsen en transport worden risicovoller. Bij zwaar materieel is één moment van verminderde alertheid genoeg voor een ernstig incident.
• Gevaarlijke stoffen vormen een groter risico. Hitte verhoogt de fysieke belasting, waardoor werken met chemische stoffen extra risicovol wordt.

Bouwvakkers krijgen 3 keer vaker huidkanker

Naast de acute veiligheidsrisico's is er een structureel gezondheidsrisico dat minder zichtbaar is: langdurige blootstelling aan UV-straling. Het Huidfonds stelt dat buitenwerkers beroepsmatig tot de hoogste risicogroepen voor huidkanker behoren, met een risico dat drie keer hoger is dan gemiddeld. In Nederland kregen vorig jaar ruim 81.000 mensen de diagnose huidkanker: 1 diagnose elke 7 minuten.

Wie zweet en uitdroogt, is ook vatbaarder voor de effecten van UV-straling. Zonbescherming op de bouwplaats is daarom geen luxe. Het zou net zo standaard moeten zijn als een helm of veiligheidsschoenen.

4 concrete maatregelen voor warme dagen

Algemene veiligheidsinstructies zijn niet voldoende. Bouwbedrijven hebben concrete afspraken nodig die direct worden toegepast op warme dagen.

1. Creëer vaste controlepunten voor hydratatie en schaduw. Maak drinkwater en afkoelen een vast onderdeel van de werkdag. Wie er zelf aan moet denken midden in een klus, vergeet het.

2. Maak duidelijke afspraken over werktijden en pauzes. Plan zwaar werk buiten de heetste uren van de dag. Langere pauzes en een beperkt aantal aaneengesloten werkuren voorkomen overbelasting en de concentratieproblemen die daarbij horen.

3. Zorg voor voldoende zonbescherming. Grote dispensers op vaste locaties zijn een goed begin, maar zorg ook voor kleine flesjes die medewerkers bij zich kunnen dragen, zodat ze zich gedurende de dag overal op de bouwplaats opnieuw kunnen insmeren.

4. Herken symptomen van oververhitting tijdig. Hoofdpijn, misselijkheid, duizeligheid en verwardheid zijn signalen die je niet mag missen. Zorg dat medewerkers en leidinggevenden weten hoe ze moeten handelen: breng iemand uit de zon, laat diegene afkoelen en plaats handen of voeten in koud water. Meer informatie: Het Oranje Kruis.

Voorbereiding begint nu

De zomer komt eraan. Wie nu de arbeidsomstandigheden op orde brengt, inclusief planning, hydratatie, zonbescherming en een oververhittingsprotocol, beschermt zijn mensen en voorkomt incidenten die vermijdbaar waren.